ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
510
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
احتياط توأم باشد به هنگام احساس خستگى زياد نشاطانگيز و نيروبخش است . رعايت اعتدال در خوردن و نوشيدن البته بشدت توصيه مىشود . بيشتر برنج و سبزى بخورند تا گوشت و چربى ؛ به محض احساس امتلا با پرهيز سخت به رفع ناراحتى بكوشند تا كار به تب نكشد . آب آشاميدنى شهرها به علت نهرهاى روباز اغلب آلوده است و نيز يخى كه براى خنك كردن در آب مىاندازند هم به علت دارا بودن بقاياى حيوانى و گياهى ناپاك و آلوده است و حتى يخ پاك كوه نيز به كسانى كه به آن عادت ندارند زيان مىرساند . آب آبانبارهاى توقفگاههاى بين راه نيز داراى عناصر آلوده است ؛ آب شور نيز درست عطش را فرو نمىنشاند و نوشيدن مكرر آن بدن را مستعد ابتلا به تب مىكند . پس بهتر است كه اصولا آب كمتر مصرف شود و بيشتر به چاى عادت كنند كه هم عطش را خاموش مىكند و هم احتياج به نوشيدن را تقليل مىدهد . شراب خوب ناب اگر به اعتدال نوشيده شود هم بسيار گوارا و هم جلوگيرىكننده و هم داروى تببر بشمار مىرود . متأسفانه بسيارى از مسافران خارجى و بخصوص صنعتگران آلمانى در اثر دچار شدن به درد ملال و تنهائى بدون هيچ ملاحظهاى به مشروبات الكلى پناه مىبرند ؛ به همين ترتيب مردمى فعال و مفيد ، آنطور كه من خود شاهد آن بودم ، مدت كمى پس از ورود به ايران زوال مىپذيرند و از بين مىروند . به هنگام گرماى زياد بهتر است كه به پيروى از رسم رايج كشور در سايهء منزل بياسايند و بخصوص بر اسب ننشينند . هرگاه بين راه در اثر عطش ناگزير از نوشيدن آب چشمهاى شوند بهتر است كه بلافاصله به راه ادامه دهند و بكوشند كه همچنان عرقدار باشند . اين قاعده در مورد سوار و اسب هر دو صدق مىكند . به محض رسيدن به مقصد بلافاصله به استراحت نپردازند ، بلكه با اسب قدم آهسته بروند تا جائى كه عرق آنها بخشكد . براى مسافرتى درازتر بهتر است كه قبلا با رفتن به گردشهاى كوتاهتر خود را آماده كنند تا از اين رهگذر بدن به تحمل حركت و فعاليت خو كند بدون اينكه بلافاصله به عرق بيفتد . همچنين مخاطرات رفتن از يك اقليم را به اقليمى كاملا متفاوت اگر بتوانند ، با توقف در منطقهء مرز بين دو اقليم ، كاهش دهند . مسافرانى كه قبلا با موفقيت از عهدهء بيماريهاى اسهال خونى و تبلرز برآمدهاند مىتوانند از اين نظر قدرى بيشتر به خود اميدوار باشند . درست است كه برداشتن اسباب سفر بسيار مزاحم آدمى است ولى باز نبايد كمتر از اندازهء لازم هم با خود وسيله برداشت ، چه در بين راه هيچ امكان تكميل وسايل ناقص در بين نيست . چه خوب است كه مسافر اروپائى قدرى هم اطلاعات طبى داشته باشد تا در صورت لزوم بتواند خود به كمك خويش بپردازد و به ديگران هم مساعدت كند ، چه مردم هر اروپائى را از پيش طبيب مىشمارند . به همين ترتيب هم مختصر اطلاعى از آشپزى مىتواند داراى فوايد بسيار باشد . از آنجا كه فرد نادان تحصيل نكرده بسيار سختتر به محيط جديد خو